AQL 1.5 ile 2.5 Farkı Nedir?
Kısa cevap: AQL 1.5 ile 2.5 arasındaki fark, kusur toleransıdır. Rakam küçüldükçe aynı örneklem içinde kabul edilen hatalı adet sayısı düşer; muayene sıkılaşır. Yetişkin konfeksiyonda majör 2.5 / minör 4.0 yaygın varsayımdır; bebek-çocuk giyimde biz majör 1.5 / minör 2.5 ile çalışıyoruz.
AQL 1.5 ve AQL 2.5 ne anlama geliyor?
AQL (Acceptable Quality Limit), bir partinin kabul edilebilir sayılması için örneklemde tolere edilen en yüksek kusur düzeyini tanımlayan istatistiksel sınırdır. AQL kalite kontrol hattımızda bu sınırı ISO 2859-1 standardına ve Genel İnceleme Seviyesi II’ye (GIL II) göre uyguluyoruz.
Pratikte rakam şöyle okunur: küçüldükçe tolerans daralır. AQL 1.5, AQL 2.5’e göre daha sıkı bir muayenedir; aynı partide daha az kusura izin verir.
İki kusur sınıfını ayırmak gerekir. Majör kusur, ürünün satışını veya kullanımını engelleyen kusurdur: leke, delik, patlak dikiş, yanlış etiket gibi. Minör kusur, ürünü satılamaz yapmayan ama standarttan sapan kusurdur: hafif iplik ucu, silik ütü izi gibi. Bu yüzden seviye tek rakamla değil, çift tanımla verilir: majör 2.5 / minör 4.0 ya da majör 1.5 / minör 2.5.
Aynı örneklemde ne değişiyor?
Burası konunun en çok karıştırılan yeri. Örneklem büyüklüğü AQL seviyesinden gelmez; parti adedinden ve inceleme seviyesinden (GIL II) gelir. 12.000 adetlik bir partide GIL II örneklemi 315 adettir; majör AQL 2.5 ile çalışıldığında bu 315 adet içindeki kabul eşiği 14’tür. Eşik ve altındaki kusurda parti kabul edilir, üzerinde reddedilir.
Aynı parti AQL 1.5 ile kontrol edilirse yine 315 adet sayılır. Değişen tek şey kabul eşiğidir: tabloda bir alt seviyeye inilir ve izin verilen kusur adedi düşer. Yani 1.5’e geçmek “daha fazla ürün kontrol edelim” demek değildir; “aynı kontrolde daha az hataya göz yumalım” demektir. Kontrol süresi ve işçiliği pratikte aynı kalır, red olasılığı artar.
Hangi üründe, hangi alıcıda hangi seviye?
| Seviye (majör / minör) | Tipik kullanım | Pratik sonucu |
|---|---|---|
| AQL 2.5 / 4.0 | Yetişkin üst giyim: gömlek, tişört-sweat, triko-kazak | Sektörün yaygın varsayılanı; çoğu alıcı manüeli bu seviyeyi baz alır |
| AQL 1.5 / 2.5 | Bebek-çocuk giyim, ciltle temasında risk taşıyan ürünler | Sıkılaştırılmış muayene; bizim bebek-çocukta varsayılanımız |
Bebek-çocukta 1.5/2.5’i varsayılan almamızın nedeni kusurun sonucudur: yetişkin gömleğinde gözden kaçan iplik ucu iade konusudur, çocuk tulumunda kalan kırık iğne ucu güvenlik konusudur. Bu yüzden çocuk grubunda AQL muayenesi tek başına yetmez; her parti metal dedektör kontrolünden de geçer (Fe ø0,8 mm hassasiyet).
Marka manüeli farklı derse ne oluyor?
Marka manüeli, alıcının kendi kalite el kitabıdır ve her zaman bizim varsayılanımızın önüne geçer. Manüel farklı bir AQL seviyesi, farklı bir inceleme seviyesi veya kendi kusur sınıflamasını tanımlıyorsa iş emrine onu işler, kontrolü ona göre kurarız.
Kusur sınıflaması burada seviyeden daha kritik olabilir: bir markanın minör saydığı ütü izini başka bir marka majör sayar. Aynı AQL rakamıyla iki manüel çok farklı sonuç üretebilir. Bu yüzden teklif aşamasında manüelin kalite bölümünü isteriz; teklifi 4 saat içinde bu bilgiyle döndürürüz.
Maliyet-risk dengesi nasıl kuruluyor?
Sıkı seviye, kontrol maliyetini doğrudan büyütmez; örneklem aynı kaldığı için sayım işçiliği değişmez. Büyüyen şey red riskidir: aynı üretim kalitesindeki bir parti 2.5 ile geçerken 1.5 ile reddedilebilir. Red; tamir, yeniden ütü-paket işlemi ve terminde kayma demektir.
Pratik önerimiz şu: 1.5 istenen işlerde kusuru son kontrole bırakmamak. Üretimden gelen malda ara bildirim yapıyor, ilk saatlerde çıkan kusur tipini müşteriye iletiyoruz; böylece parti sonunda toplu redle karşılaşılmıyor. Fiyat tarafında kontrol seviyesi, adet başına fiyatı belirleyen dört değişkenden biri olan işlem kapsamına girer; ayrıntılı çerçeve fiyatlandırma sayfamızdadır.
Sık sorulan sorular
AQL 1.5 tüm ürünlerin tek tek kontrol edilmesi mi demek?
Hayır. AQL 1.5 de örneklem bazlı çalışır; örneklem parti adedine göre GIL II tablosundan gelir ve 2.5’tekiyle aynıdır. Sıkılaşan şey örneklem değil, kabul eşiğidir. Ürünlerin tamamının tek tek sayıldığı tam kontrol ayrı bir operasyondur; yalnız marka manüeli veya müşteri açıkça istediğinde uygulanır.
Bebek-çocuk dışında AQL 1.5 istemek mantıklı mı?
Duruma göre evet. İade maliyeti yüksek ürünlerde, yeni tedarikçiyle ilk partilerde veya daha önce kalite sorunu yaşanmış üretimlerde alıcılar 1.5’e çeker. Karşılığı, aynı üretim kalitesinde artan red olasılığıdır. Kararı alıcının risk iştahı belirler; biz iki seviyeyi de aynı süreçle uygularız.
Majör ve minör için ayrı AQL nasıl işliyor?
Majör 2.5 / minör 4.0 gibi ikili tanımda her kusur sınıfı için ayrı eşik izlenir. Örneklemdeki kusurlar sınıfına göre iki ayrı sayaçta toplanır; partinin kabulü için ikisinin de eşiğin altında kalması gerekir. Majörden geçip minörden takılan parti de red sayılır. Sınıflama tanımı marka manüelinden gelir.
AQL seviyesi termini etkiler mi?
Doğrudan etkilemez. Örneklem adedi aynı kaldığı için kontrol süresi değişmez; standart terminimiz 3-5 iş günüdür. Seviyenin etkisi dolaylıdır: 1.5’te red olasılığı arttığı için olası tamir ve yeniden kontrol turu süre ekleyebilir. Ara bildirimle bu riski partinin başında görünür kılıyoruz. Diğer detaylar SSS sayfamızda.