Kırık İğne Prosedürü Nasıl Uygulanır?
Kısa cevap: Kırık iğne prosedürü, konfeksiyonda kırılan bir makine iğnesinin bütün parçaları bulunana kadar üretimin durdurulduğu, bulunan parçaların kayda geçirildiği ve parça bulunamazsa ilgili ürünlerin karantinaya alındığı yazılı bir güvenlik düzenidir. Amacı tek bir şeydir: ürünün içinde metal parça kalmasını önlemek. Uygulaması makineye değil, disipline bağlıdır.
Kırık iğne prosedürü nedir?
Kırık iğne prosedürü, dikiş makinesi iğnesinin kırılması durumunda izlenecek adımları önceden yazan bir çalışma talimatıdır. Sektörde “broken needle policy” veya “iğne kontrol prosedürü” adıyla da geçer.
Mantığı basittir. Dikiş iğnesi kırıldığında parçalar üç yere gidebilir: makinenin içine, çalışma masasına veya ürünün içine. Üçüncü ihtimal, bir giysiyi tehlikeli bir nesneye dönüştürür. Bu yüzden prosedür, kırılan iğnenin her parçasının fiziksel olarak bulunmasını şart koşar — “muhtemelen yere düştü” kabul edilmez.
Bu prosedür ütü paket aşamasında değil, dikimde uygulanır. Ancak sonucunu ütü paket hattı taşır: parti bize geldiğinde metal ve iğne kontrolü bu prosedürün son güvenlik ağıdır.
Prosedür adım adım nasıl işler?
| # | Adım | Neden kritik |
|---|---|---|
| 1 | Makine derhal durdurulur | Çalışmaya devam eden makine parçayı ürünün derinine iter |
| 2 | Operatör amirine haber verir | Kaydı operatör değil, sorumlu kişi tutar — tek imza tek sorumluluk |
| 3 | Kırık iğnenin tüm parçaları aranır | Masa, makine altı, kucak, zemin ve işlenen ürün birlikte taranır |
| 4 | Parçalar kayıt defterine yapıştırılır | Bulunan parçalar bir arada, tarih ve makine numarasıyla |
| 5 | Yeni iğne kayıtla verilir | Yeni iğne, eski iğnenin parçaları teslim edilmeden verilmez |
| 6 | Ürün metal dedektörden geçirilir | Görsel arama yetmez; doğrulama makineyle yapılır |
| 7 | Parça bulunamazsa karantina | O aralıkta işlenen tüm ürünler ayrılır ve tek tek taranır |
Beşinci adım prosedürün kalbidir. Yeni iğne, eskisinin parçaları tamamlanmadan verilmezse sistem kendi kendini denetler: iğne almak isteyen operatör, aramayı tamamlamak zorundadır.
İğne kayıt defteri ne içerir?
İğne kayıt defteri (needle log), her iğne değişiminin izini tutan fiziksel kayıttır. Denetimlerde ilk istenen belgelerden biridir çünkü sahtesi kolay tutulmaz — parçalar defterin üstünde durur.
Defterde şunlar bulunur:
- Tarih ve saat — olayın ne zaman gerçekleştiği
- Makine numarası — hangi makinede kırıldığı
- Operatör adı — kimin çalıştığı
- Kırılan parça sayısı — kaç parçaya ayrıldığı ve hepsinin bulunup bulunmadığı
- Fiziksel parçalar — bantla sabitlenmiş hâlde
- Sorumlu imzası — kaydı kimin doğruladığı
- Sonuç — ürün serbest mi, karantinada mı
Kayıt eksikse prosedür yok sayılır. Denetçinin bakış açısı nettir: yazılmayan iş yapılmamıştır.
Parça bulunamazsa ne yapılır?
Bu, prosedürün en pahalı ama en önemli maddesidir. Parça bulunamadığında yapılacak şey aramayı uzatmak değil, kapsamı genişletmektir:
- Son sağlam kontrolden bu yana işlenen tüm ürünler ayrılır.
- Bu ürünler istisnasız metal dedektörden geçirilir — örneklem değil, %100.
- Dedektör sinyal veren ürün ayrı kutuya alınır, elle incelenir.
- Sonuç kayda geçer; parti raporuna bu olay not düşülür.
- Parça hâlâ bulunamazsa karar müşteriye yazılı olarak bırakılır.
Son madde önemlidir. Bir fason atölyenin kendi başına “sorun yok” deme yetkisi yoktur; riskin kabulü markanın kararıdır. Bizim işimiz kararı vermek değil, karar için gereken bilgiyi eksiksiz vermektir.
Ütü paket hattında bu prosedürün karşılığı nedir?
Dikimden çıkan parti bize geldiğinde iğne olayının kaydı bizde olmayabilir. Bu yüzden hattımızda üç şey yaparız:
- Mal kabulde sorarız. Partide kırık iğne olayı yaşandıysa kaydını isteriz. Kayıt varsa ilgili koliler işaretlenir.
- Talebe göre %100 tarama yaparız. Metal dedektör hassasiyetimiz Fe ø0,8 mm’dir; tarama koli bazlı kayıtla belgelenir.
- Kendi hattımızda metal kullanmayız. Ütü paket aşamasında iğne yoktur; kılçık tabancası, makas ve toplu iğne kullanımı kontrol altındadır.
Metal dedektör kontrolünün ne zaman gerektiği ayrı bir konudur; ayrıntısını metal dedektör hangi üründe zorunlu yazısında ele aldık.
Sık sorulan sorular
Kırık iğne prosedürü yasal bir zorunluluk mu?
Türkiye’de genel bir yasal zorunluluk olarak tanımlanmamıştır; pratikte alıcı şartnamesiyle zorunlu hâle gelir. Zincir mağazalar, ihracat alıcıları ve özellikle çocuk giyim markaları bu prosedürü sözleşme şartı yapar. Denetimde kayıt istenir; kayıt yoksa tedarikçi onayı verilmez.
Prosedür yalnızca dikimhaneyi mi ilgilendirir?
Hayır. Dikimhane prosedürü uygular, ütü paket hattı doğrular. Zincirin herhangi bir halkasında kayıt kopuyorsa risk kapanmaz. Bu yüzden kalite kontrol kapsamımızda iğne kaydının varlığı da sorulur.
Metal dedektör kırık iğne prosedürünün yerine geçer mi?
Geçmez, tamamlar. Dedektör ürünün içindeki metali bulur ama iğnenin ne zaman ve nerede kırıldığını söylemez. Prosedür kaynağı, dedektör sonucu kontrol eder. İkisi birlikte çalıştığında risk kapanır; tek başına biri eksik kalır.
Partimizde kırık iğne olayı yaşandı, ne yapmalıyız?
Kaydı ve olay saatini bize iletin. O aralıkta işlenen kolileri işaretler, %100 tarama uygular ve sonucu koli bazlı raporla veririz. Teklif isterken bu bilgiyi baştan yazmanız, hattı doğru kurmamızı sağlar.